Tag: Jiddisj

Knippen en plakken

Het korte bestaan van de eerste Jiddische krant (1686-1687) Oeri Faibesj Halevi heette hij en hij was de uitgever van de allereerste Jiddische krant ter wereld. Een serieus nieuwsorgaan, geen roddelblaadje. De Amsterdamse bibliothecaris David Montezinos kreeg de Koerant meer dan twee eeuwen later bij toeval in handen. Waarover schreef de krant en wie waren …

Continue reading

Moed en talent. Willy Brill 1926-2017

Op 10 november 2017 overleed Willy Brill, mede-oprichtster van de Stichting Jiddisj, initiatiefneemster van Grine medine, het literaire tijdschrift voor liefhebbers van de Jiddisje taal, actrice, en vertaalster van Jiddisje romans, verhalen en gedichten. Ze heeft tot het laatst toe doorgewerkt. Haar dood kwam volstrekt onverwacht. Grine medine 69 (januari 2018) is vrijwel geheel gewijd aan Willy’s …

Continue reading

Karpinovitsj in woord en beeld over het joodse Wilne

Als je benieuwd bent naar het vooroorlogse joodse leven in Wilne (de huidige Litouwse hoofdstad Vilnius), en dan vooral naar het leven van de gewone mensen en van de onderwereld, is het de moeite waard om Avrom Karpinovitsj (1913-2004) te lezen. In Grine medine 16 (juli 2004) schreef ik een in memoriam over hem. Je kunt dat …

Continue reading

Woe ahin? De opmerkelijke levensloop van zanger Leo Fuld

Twintig jaar geleden overleed de ooit wereldberoemde Leo Fuld, zanger van het Jiddisje levenslied. Hij werd 84 jaar oud. Mijn eerste kennismaking met Fuld (1912-1997) vond begin jaren negentig plaats tijdens het vertalen van de roman De grammatica van het gevoel van David Grossman (later heruitgegeven door Cossee als De uitvinder van geheimen). Een van de – …

Continue reading

Leonard Cohen is dood. Maar ‘Hallelujah’ leeft voort, ook in het Jiddisj

Ze sloegen dus wel ergens op, al die toespelingen rond de verschijning van zijn laatste album: Leonard Cohen is nu echt dood. Ik vond hem soms moeilijk te volgen in zijn spirituele zoektochten: Jezus, Boeddha, zelfs bij die enge Scientology-beweging blijkt hij een tijdlang gezeten te hebben. Toch is de joodse traditie waarin hij is …

Continue reading

Kasrilevke leeft!

Honderd jaar geleden blies de Jiddisje schrijver Sjolem Alejchem in New York zijn laatste adem uit. Hij was in zijn tijd (1859-1916) een van de bekendste Jiddisje schrijvers. Niet alleen in de Oekraïne, toen onderdeel van het Russische Rijk, waar hij was opgegroeid, maar ook in Oost- en Midden-Europa, en in Amerika, waarheen veel van …

Continue reading

Het huis van Mordechai Gebirtig

In 2004 maakte ik met mijn man een reisje naar Polen op zoek naar sporen van verdwenen joods leven. We gingen toen ook op zoek naar het huis van de Jiddisje dichter en componist Mordechai Gebirtig in Krakau. Veel van zijn liedjes worden nog altijd gezongen en gespeeld. We vonden de straat en het huisnummer, …

Continue reading

‘Saai? Integendeel!’ Hoogleraar Shlomo Berger overleden (1953-2015)

  In augustus 2015 overleed volkomen onverwacht Shlomo Berger, bijzonder hoogleraar Jiddisje taal en cultuur (in het bijzonder in Nederland). Hij was copromotor van mijn in 2014 verschenen proefschrift. Voor Grine Medine 61 schreef ik het onderstaande in memoriam.   Op 19 augustus zag ik in een Facebookbericht van joods edu­­ca­tief centrum Crescas plotseling een foto van Shlomo …

Continue reading

Graaf Paardenbloem

A. Karpinovitsj   Zoeske de kapper was een dandy. Hij ging de deur niet uit zon­­der jasje aan. Zijn schoenen waren smetteloos. Elke avond perste hij zijn broek onder zijn matras. Nu stond hij voor de spiegel in zijn kapperszaak zijn snor bij te scheren. Er was niemand in de kapperszaak, daarom had hij tijd …

Continue reading

Een pak ransel op zijn tijd. Sjolem Aleichem is subtiel over het verstikkende sjtetl

Van de tientallen romans, verhalen en toneelstukken die de Jiddisje auteur Sjolem Aleichem (1859-1916) schreef, is inmiddels ook het nodige in Nederlandse vertaling verschenen, zoals zijn meesterwerk Tevje de melkboer (2008) en zijn autobiografie Het leven een roman (1999), beide vertaald door Willy Brill. Sjolem Aleichem schreef ook voor kinderen. Dankzij vertaalster Henriette Silverberger kunnen …

Continue reading